امیر علیپور مدیر عامل پست اول فاخر ایرانیان:
«انجمن اپراتورهای پستی» برای مطالبهگری صنفی تاسیس شد
فصلنامه تیپاکس که یک رسانه باسابقه تخصصی در حوزه پست و لجستیک است، در شماره تابستان 1405 با آقای امیر علیپور مدیرعامل پست اول درباره چگونگی و اهداف تاسیس انجمن اپراتورهای پستی گفتگو کرده است. در ادامه این گفتگو را میخوانید. لینک دسترسی به نشریه در سایت تیپاکس نیز در پایان این مطلب آمده است.
روز دوشنبه هفتم اردیبهشتماه سال 1405 و با تشکیل مجمع موسسین، انجمن اپراتورهای پستی در اتاق بازرگانی تهران رسما تاسیس شد. بر این اساس آقایان علی محمدی رییس هیئتمدیره شرکت سامان سریع ایرانیان/ سامان اکسپرس، امیر شاهمیری مدیرعامل شرکت پرواز بران سپهر پارسا PSP، محمد حسن کرباسیان مدیرعامل شرکت شتابان پیشرو انتخاب/ دکا پست، حسین غضنفری مدیرعامل شرکت شبکه هوشمند امید/ باکسیت و امیر علیپور مدیرعامل شرکت پست اول فاخر ایرانیان/ تیپاکس به عنوان اعضاء اصلی انجمن و آقای علی اصغر شاهدوستی مدیرعامل شرکت کاوش مسیر آریا/ کاما به عنوان بازرس با رأی حاضرین در مجمع برای مدت سه سال انتخاب شدند.
همچنین آقایان علی براتزاده مدیرعامل شرکت ویرا سما ترابر/ اسپیدکس و علی فلاح حقیقی رییس هیئتمدیره شرکت رسپینا گروه بین الملل/ پینکس به عنوان اعضاء علیالبدل و خانم رویا رضایی مدیرعامل شرکت طاها رسان نوید البرزEDL به عنوان بازرس علیالبدل انتخاب شدند.
در جلسه مجمع مؤسسین انجمن اپراتورهای پستی به منظور تعیین سمت اعضای هیئتمدیره نیز آقایان محمدحسن کرباسیان به عنوان رییس هیئتمدیره، علی محمدی به عنوان نایب رییس هیئتمدیره و امیر شاهمیری به عنوان خزانه دار انجمن برای مدت یکسال انتخاب و قبول مسئولیت کردند و آقای محمدکشاورزیان نیز به عنوان دبیر انجمن انتخاب و منصوب شد.
انجمن اپراتورهای پستی پس از حدود دو سال پیگیری و با هدف ایجاد «صدایی واحد و هماهنگ» برای بخش خصوصی این صنعت شکل گرفته است؛ تشکلی که به گفته اعضای آن، قرار است هم نقش واسط میان فعالان بازار و رگولاتور را ایفا کند و هم مطالبات بخش خصوصی را در حوزههایی چون رقابت با اپراتور دولتی، ساماندهی بازیگران غیرمجاز، مقرراتزدایی و ارتقای کیفیت خدمات پیگیری کند.
«امیر علیپور» مدیر عامل پست اول فاخر ایرانیان و عضو هیات مدیر انجمن اپراتورهای پستی در این گفتوگو با تأکید بر اینکه «صدای فعالان پستی بخش خصوصی در سالهای گذشته کمتر شنیده شده»، میگوید تشکیل انجمن میتواند «وزن چانهزنی و مقرراتزدایی به نفع توسعه کسبوکار بخش خصوصی» را افزایش دهد.
عضو هیئتموسس این انجمن همچنین معتقد است که «رقابت عادلانه زمانی میسر میشود که تمامی فعالان صنعت تحت یک مدل نظارت جامع و دارای شمول قرار بگیرند» و تأکید میکند که انجمن تازهتأسیس اپراتورهای پستی تلاش دارد «واسط معتمدی برای همه طرفهای گفتوگو» در صنعت پست و لجستیک کشور باشد.
مشروح گفتوگو با آقای امیر علیپور مدیر عامل پست اول فاخر ایرانیان در خصوص چگونگی، برنامهها و اهداف شکلگیری انجمن اپراتورهای پستی پیش روی شماست.
- آقای علیپور به عنوان نخستین پرسش، از چرایی و زمینههای شکلگیری انجمن اپراتورهای پستی بگویید.
مجمع مؤسسین انجمن اپراتورهای پستی دارای پروانه از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی روز دوشنبه هفتم اردیبهشتماه سال جاری در اتاق بازرگانی تهران تشکیل و این انجمن تأسیس شد.
مطابق قوانین برای ارائه خدمات پستی داخله و خارجه باید از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات پروانه فعالیت اخذ کرد. تاکنون 21 شرکت موفق به کسب پروانه اپراتور پستی از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی شدهاند.
از حدود 2 سال قبل اپراتورهای پستی به منظور صیانت از حقوق خود، تعامل و الزامات نهادهای بالادستی، جلب رضایت ذینفعان و سایر موارد، پیگیر تشکیل یک انجمن بودند. با توجه به اینکه تمام اپراتورهای پستی دارای پروانه، عضو اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران بودند، ثبت این انجمن نیز از طریق اتاق تهران در دستور کار و پیگیری قرار گرفت.
در نهایت با همراهی اتاق تهران و تأیید اتاق ایران، پس از قریب دو سال مجمع مؤسسین انجمن اپراتورهای پستی دارای پروانه از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در روز دوشنبه تاریخ هفتم اردیبهشتماه سال 1405 در سالن حاج امین الضرب اتاق تهران تشکیل شد که متعاقبا به تعیین اعضای هیئتمدیره و تصویب اساسنامه انجمن ختم شد.
- مهمترین چالشها و مطالبات مشترکی که باعث شد اپراتورهای پستی پس از حدود دو سال پیگیری به سمت تشکیل انجمن بروند، چه بوده است؟ بهویژه در حوزههایی مانند SLA، قیمتگذاری، قاچاق کالا، توقیف مرسولات و رقابت با بازیگران غیررسمی.
تلاش برای تاسیس انجمن صنفی اپراتورهای پستی، پیشتر توسط تیپاکس به عنوان نخستین اپراتور پست خصوصی کشور که در سال 1396 مجوز خود را از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اخذ کرد، آغاز شد. اما به علت تعداد اندک اپراتورهای دارای مجوز قانونی، امکان تشکیل این انجمن فراهم نشد.
از سوی دیگر همانطور که میدانید در فضای کسب و کار ایران، مسانلی همچون ایجاد تشکل صنفی، خصوصیسازی خدمات و رسیدن به بخشی از کسب و کار در انحصار شرکتهای دولتی، همواره یک فرآیند زمانبر است. به طور کلی این زمان معمولا صرف چانهزنی و مقرراتزدایی با حاکمیت و اصناف میشود؛ از همین رو اپراتورهای پست خصوصی با صرف زمان لازم و ایجاد اعتماد متقابل با حاکمیت و با هدف تقویت ارتباط با ذینفعان این هویت صنفی را تاسیس کردند.
واقعیت دیگر این است که تا امروز ابعاد و جنبههای رقابت نابرابر با بخش دولتی با وجود فرآیند خصوصیسازی چنان پیچیده بوده است که صدای بخش خصوصی چندان شنیده نمیشد که امیدواریم هویت انجمن صنفی وزن این مراودات را در چانهزنی و مقرراتزدایی به نفع تسهیل و توسعه کسب و کار بخش خصوصی بیشتر کند.
در نهایت ایجاد یک صدای واحد و هماهنگ با قدرت و اثرگذاری بیشتر در مواجهه با چالشهای صنعت، اصلیترین دلیل ایجاد این انجمن است و متعاقبا توسعه آموزش، اشتراکگذاری و بهرهگیری از تجربیات، همافزایی میان مجموعهای، مقابله با انحصار و ... از دیگر دلایل ایجاد این انجمن است.
- به رابطه این انجمن با سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی به عنوان نهاد صادرکننده مجوز و ناظر بر حوزه پست کشور برسیم. آیا این انجمن قرار است بازوی تعامل بخش خصوصی با رگولاتور باشد یا در برخی موارد نقش مطالبهگر و منتقد را نیز ایفا خواهد کرد؟
به شکل اصولی، نهادهای صنفی در اکثر اوقات در فرآیندهای ارتباطاتی نقش واسط و مترجم را دارند؛ این به آن معناست که انجمن صنفی اپراتورهای پست خصوصی به عنوان یک نهاد صنفی رسمی در اتاق بازرگانی هم تعامل یکپارچه و مستمر با رگولاتوری را پیگیری خواهد کرد و هم تلاش میکند مسایل و چالشهای ناگفته از پشت صحنه صنعت دشوار پست و لجستیک را با دیگر ذینفعان، بازار و مشتریان بازگو کند.
مطالبات بخش خصوصی در رقابت با اپراتور دولتی و سایر فعالان غیرمجاز همواره نیازمند بازتاب چالشهایی است که گاه ممکن است برای دولت شناختهشده و دغدغه نباشد. از همین رو انجمن هم با سازمان رگولاتوری و هم سایر نهادهای بالادستی یا ذینفعان صنفی، ارتباطی همافزا، مبتنی بر رفع چالشهای واقعی صنعت و البته مطالبهگر خواهد داشت.
- این انجمن تازهتاسیس برای ساماندهی رقابت میان اپراتورها، ارتقای کیفیت خدمات و افزایش اعتماد عمومی چه برنامه عملیاتی مشخصی در کوتاهمدت و میانمدت دارد و نخستین دستورکارهای اجرایی آن چیست؟
یکی از مهمترین فرآیندهای آغازشده در انجمن، همزمان با شرایط ویژه کشور در جنگ سوم تحمیلی، تسهیل فرآیندهای ارتباطی و لجستیکی فعالان پستی بوده است؛ قطع ناگزیر ارتباطات در کشور و شرایط خاص نظارت بر حمل و نقل و تردد ناوگان، مسایل گمرک و فرودگاهی، مشکلات سوخت و غیره، انبوهی از گرفتاری را برای رساندن امن و بههنگام مرسولات به مردم ایجاد کرد.
در این میان انجمن نسبت به رفع این موانع و چالشها و با تکیه به اعتمادی که در سالهای گذشته میان بخش خصوصی و حاکمیت بهوجود آمده، پیگیری موثر این موضوعات را در دستور کار گذاشت که اثرات مثبت این تلاشها در روزهای گذشته نمود مشخصی در وضعیت صنعت و به ویژه در بخش خصوصی داشته است.
همچنین یکی دیگر از فرآیندهای انجمن که با ماموریت ارتقای کیفیت خدمات و افزایش اعتماد اعضا و نیز مشتریان برنامهریزی شده، ایجاد کارگروههای مختلف حقوقی، آموزشی، رسانهای و غیره، برای اعضا و فعالان پستی است، تا از یکسو نیازهای فعالان پستی را با چابکی و تسهیل بیشتر بررسی و برطرف کنند و از سوی دیگر رضایت عمومی از خدمات را بالا ببرند.
در همین راستا انجمن به زودی فرآیندهای رسانهای و اطلاعرسانی خود را با اتکا به سرمایههای انسانی و منابع با ارزش اعضا آغاز میکند تا بتواند جریانسازی موثری داشته باشد.
در نهایت، عملکرد این کارگروهها و برنامههای نظارتی تعبیه شده از سوی هیئتمدیره انجمن تبدیل به ابزارهایی برای ساماندهی رقابت، توسعه سرویس، ارتقای کیفیت خدمات و در نهایت ارتقای سطح رضایتمندی مشتریان خواهد شد.
- این انجمن دقیقاً چه امکانات، ابزارهای اجرایی و ظرفیتهای صنفی در اختیار دارد و آیا میتواند در تصمیمات رگولاتوری، تعرفهگذاری و سیاستگذاریهای حوزه پست اثرگذار باشد یا صرفاً نقش مشورتی دارد؟
حدود و ثغور اختیارات انجمن مطابق با اساسنامه مصوب در مجمع تشکیل انجمن بوده که بر اساس اعتماد اعضا به هیئتمدیره انجمن قابل توسعه خواهد بود.
از آنجا که در حال حاضر شرط حضور در این انجمن داشتن پروانه اپراتوری پست خصوصی است، ملاحظات و ابزارهای منتج از داشتن پروانه در رفتار و سیاستگذاریهای انجمن موثر است. از سوی دیگر باید این نکته را نیز مد نظر داشت که صدای فعالان پستی بخش خصوصی تمام این سالها کمتر شنیده شده است. اگرچه بخشی از مشکلات اپراتورهای پستی در دوران همهگیری کرونا و همچنین شرایط بحرانی یک سال اخیر اعم از وقوع دو جنگ، ناآرامیهای داخلی، تورم، قطع اینترنت افزایش نرخ دلار و … بیشتر از گذشته بازتاب داشتهاند.
اما واقعیت این است که یکی از دلایل ضعف مذکور، نبود یک صدای واحد و کانالیزه شده از سمت فعالان خصوصی بوده است. تا به امروز تمامی ظرفیتها و ابزارها بهصورت منفرد و هر بار توسط یکی از مجموعهها اعلام و بهکارگیری شده است که عملا در قالب صدایی هماهنگ زیر چتر این انجمن اثرگذاری بیشتری خواهد داشت.
همچنین این مهم را نیز باید در نظر داشت که ظرفیت ارتباطات، تجربه، دانش و امکانات اعضا به شکلی موثرتر و از طریق انجمن به اشتراک گذاشته میشود که در نتیجه آن، امکان نقشآفرینی در تصمیمسازیهای هدفمند و سیاستگذاری موثر و مبتنی با واقعیتهای بازار و بخش خصوصی در ارتباط و همکاری با رگولاتور امکانپذیر خواهد شد.
باورمان این است که با تشکیل انجمن، نقش و جایگاه مشورتی در مسیر تصمیمگیری و سیاستگذاریهای صنعت پررنگتر خواهد شد. به عبارت دیگر انجمن اپراتورهای پستی تلاش دارد واسط معتمدی برای طرفهای هر گفتوگو باشد و نگرانیهای همه طرفهای ذینفعان را از این طریق بازتاب و پوشش بدهد.
- در روزهای اخیر دادستان تهران خبر از نظارت بر فعالیت شرکتهای خدماتی و حملونقل غیرمجاز داد. آیا در خصوص این موضوع که یکی از مسایل قدیمی در این حوزه است، برنامهها و اقداماتی در دستور کار است؟
ما سالهاست که این موضوع را در ابعاد و اشکال مختلف میشنویم و همچنان خواهان و امیدوار به رقابت سالم و عادلانه و البته منتظر گامهای جدی از سوی نهادی مسئول هستیم.
با وجود عملکرد قابلتحسین بخش خصوصی، علیالخصوص در زمانهای بحرانی و شرایط نزول عملکردی بخشهای دولتی و غیررسمی که در سال 404 به کرات عیان شد، همچنان شاهد ساماندهی مجموعههای غیرمجاز در این صنعت نیستیم. این موضوع زمانی نگرانکنندهتر میشود که با هر سختگیری و فشار بر شبکه رسمی، ضمن تهدید بازار اپراتورهای قابل نظارت، امکان توزیع بار ممنوعه و غیررسمی در شبکه غیرمجاز تا چند برابر تشدید میشود.
همانطور که میدانید ایده خصوصیسازی صنعت پست از دهه 90 با هدف افزایش رقابتپذیری، کیفیت و انعطاف در ارائه خدمات به موازات شرکت ملی پست اجرا شد. این در حالیست که این صنعت از دیرباز با تنوع فعالان کوچک و بزرگ روبرو بوده است و ما حتی فعالانی داریم که در جایگاه یک فرد به طور سنتی و با قدرت محلی زیاد این فرآیند را مدیریت میکنند. اما واقعیت این است که نظارت و قانونمندی در بخشهای سرویس، امنیت و کیفیت خدمات قطعا لازم و موثر است و امکان رقابت در زمینی عادلانه را امکانپذیر میسازد.
لذا از نگاه ما شرایط رقابت عادلانه زمانی میسر میشود که تمامی فعالان تحت یک مدل نظارت جامع و رگولیشن دارای شمول قرار بگیرند و تعدد مراجع تصمیمگیر یا ارائهدهنده مجوز فعالیت با سلایق و عملکردهای متفاوت از بین بروند.
همچنین قوانین و الزامات برای تمامی فعالان صنعت یکسان و در عین حال متناسب و منعطف شود و مطابق با برنامه توسعه 5 ساله امکان واگذاری امور قابل انتقال به بخش خصوصی در دسترس باشد. این الزامات قانونی نیز زمانی محقق میشود که تعریف شرکتهای مجاز و غیرمجاز از نگاه ما و حاکمیت (از جمله دادستانی تهران) به هم نزدیک شود. در هر صورت توقع ما یک مواجهه واقعی، اثرگذار و بازدارنده با بخش غیرمجاز فعال در این صنعت است، موضوعی که در سالهای قبل به معنای واقعی مغفول مانده است و به کمک انجمن اپراتورهای پستی پیگیری موثرتری در این خصوص به عمل خواهد آمد.
در انتها تشکر ویژهای دارم از همه فعالان بخش خصوصی که با تمام وجود برای آبادانی ایران عزیز تلاش میکنند. آن هم در ناملایمات پیش آمده در سال گذشته و سال جاری و همه ایرادات به حقی که به نحوه مدیریت کلان اقتصاد کشور در این ایام وارد است.
همچنین تشکر ویژهای از فعالان قانونمند صنعت پست، لجستیک و زنجیره تامین دارم، علیالخصوص دوستان عزیزی که در تشکیل انجمن صنفی موضوع مصاحبه نقش داشتند و در ادامه همراه ما خواهند بود.